Modulatoren

Tot voor kort bestond de behandeling van mucoviscidose enkel uit het proberen te voorkomen en verlichten van de ziekte. Sinds enkele jaren is er echter een nieuwe klasse van medicijnen beschikbaar, de zogenaamde CFTR-modulatoren. Deze kleine moleculen pakken de ziekte aan op het niveau van het basisdefect, namelijk het CFTR-eiwit. Daarom spreken we hier niet van een symptomatische behandeling, maar van ‘ziekte-wijzigende’ medicatie.

Kalydeco

De eerste modulator die op de markt kwam, werd goedgekeurd voor gebruik in Europa én wordt terugbetaald in België, was Kalydeco (Vertex Pharmaceuticals). Omdat slechts een beperkte groep van mensen met muco in aanmerking komt voor behandeling met Kalydeco (mensen met klasse III-mutaties), ging Vertex op zoek naar een molecule waar veel meer patiënten baat bij hebben.

Orkambi

Orkambi is een combinatie van twee moleculen, namelijk Ivacaftor (Kalydeco) en Lumacaftor. Lumacaftor is een zogenaamde CFTR-corrector. Correctoren zorgen ervoor dat CFTR-eiwit met een afwijkende vorm (veroorzaakt door mutaties) toch stabiel blijft en niet afgebroken wordt in de cel zodat het toch het celoppervlak kan bereiken. Ivacaftor, een CFTR-potentiator, bevordert de werking van het kanaal. Orkambi is in Europa goedgekeurd voor gebruik bij mucopatiënten vanaf twee jaar die homozygoot zijn voor de F508del mutatie.

Sinds 1 april 2021 wordt Orkambi in België volledig terugbetaald voor de ongeveer 120 kinderen met muco van 2 tot en met 11 jaar die homozygoot zijn voor de F508del mutatie.

Symkevi

Alhoewel Orkambi over het algemeen goed verdragen wordt, meldden sommige mensen dat ze bij de start van de behandeling last hadden van benauwdheid en kortademigheid (meestal van voorbijgaande aard). Op lange termijn zag men bij sommige patiënten een verhoogde bloeddruk. In enkele gevallen werd de behandeling met Orkambi zelfs stopgezet. Hierdoor investeerde Vertex in de ontwikkeling van een betere en veiligere corrector, namelijk Tezacaftor. Op 1 november 2018 verleende de Europese Commissie toestemming om Symkevi (naam in de Verenigde Staten: Symdeko) op de markt te brengen, een combinatie van Ivacaftor en Tezacaftor. Symkevi is goedgekeurd voor mensen met muco van 12 jaar en ouder die homozygoot zijn voor F508del of één F508del mutatie hebben in combinatie met één van de volgende twaalf mutaties: P67L, R117C, L206W, R352Q, A455E, D579G, 711+3A→G, S945L, S977F, R1070W, D1152H, 2789+5G→A, 3272-26A→G, 3849+10kbC→T. Uit klinische proeven bleek dat Symkevi goed verdragen wordt, iets beter werkt dan Orkambi, en samen kan gebruikt worden met orale anticonceptie (‘de pil’) (Orkambi zou ervoor zorgen dat orale anticonceptie minder efficiënt wordt).

Sinds 1 april 2021 wordt Symkevi in België volledig terugbetaald voor jongeren en volwassenen met muco vanaf 12 jaar die de hierboven beschreven mutaties hebben. Het gaat om ruim 450 mensen met muco. Ben je getransplanteerd, dan kom je niet in aanmerking voor dit medicijn.

Concreet wordt Symkevi ingenomen als één tablet Symkevi (Tezacaftor/Ivacaftor) ’s morgens en één tablet Kalydeco (Ivacaftor) 12 uur later. Kom jij in aanmerking voor Symkevi? Neem dan contact op met jouw mucodokter om het terugbetalingsdossier in orde te laten brengen.

Kaftrio

Kaftrio is de laatste en meest doeltreffende toevoeging aan een nieuwe klasse van medicijnen die inwerkt op het basisdefect dat muco veroorzaakt. Kaftrio bestaat uit twee correctoren (Tezacaftor en Elexacaftor) en één potentiator (Ivacaftor) en is daarom ook gekend als triple combinatietherapie. Op 21 augustus 2020 gaf de Europese Commissie groen licht voor het op de markt brengen van Kaftrio voor mensen met muco vanaf 12 jaar die twee F508del mutaties hebben (homozygoten), of één F508del mutatie in combinatie met een minimale functiemutatie (heterozygoten). Minimale functiemutaties zijn mutaties die leiden tot het amper of helemaal niet functioneren van het CFTR-kanaal. De fabrikant heeft ervoor gekozen om de lijst met minimale functiemutaties die in aanmerking komen, niet publiekelijk toegankelijk te maken. Wel zou het gaan over meer dan 900 mutaties. Voor meer duidelijkheid hierover kan je ook terecht bij je mucodokter.

Op 19 maart 2021 diende Vertex een dossier in bij het Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering (RIZIV), met als doel een evaluatie en de goedkeuring voor terugbetaling van Kaftrio. Met de indiening start een procedure bij de Commissie Tegemoetkoming Geneesmiddelen (CTG). Een terugbetalingsprocedure bij de CTG duurt in principe maximum 180 dagen, maar een opschorting van maximaal 120 dagen kan plaatsvinden waarbinnen onderhandelingen tussen de firma en een ‘contractwerkgroep’ (onder de verantwoordelijkheid van de minister van Sociale Zaken) worden gevoerd. Mocht Kaftrio in België worden terugbetaald, dan zou dit de levenskwaliteit van ongeveer 500 mensen met muco drastisch verbeteren.

Op 26 maart 2021 gaf de Commissie Geneesmiddelen voor Menselijk Gebruik van het Europees Geneesmiddelenagentschap EMA een positief advies om het gebruik van Kaftrio uit te breiden naar iedereen die minstens één F508del mutatie heeft. Hierdoor zou dus de vereiste van de zogenaamde minimale functiemutatie wegvallen en zouden er nog (veel) meer mensen met muco in aanmerking komen voor behandeling met Kaftrio. De Europese Commissie moet dit wel nog officieel goedkeuren én Vertex moet een bijkomend terugbetalingsdossier indienen vooraleer Belgische patiënten met muco hiervan zouden kunnen genieten.

Meer achtergrondinformatie over Kaftrio kun je terugvinden op pagina 8 en 9 in deze editie van Asem (december 2020).

Intussen staat het onderzoek naar andere en betere CFTR-modulatoren niet stil. Op deze pagina vind je een overzicht van welke modulatoren er momenteel ontwikkeld en klinisch getest worden.

Laatste update: